Twórca legendarnej marki Max Factor pochodził z centrum Polski? Jest pewna nieścisłość..

Najpierw była legenda, dopiero potem pytania

W przestrzeni internetowej regularnie wraca informacja, że Max Factor, słynny twórca kosmetyków i makijażysta gwiazd Hollywood, miał urodzić się w Zduńskiej Woli. Tę wersję przez lata powielano w wielu publikacjach, aż dla części odbiorców stała się po prostu faktem. Problem w tym, że twardych, bezspornych dowodów na takie pochodzenie wciąż brakuje. Źródła zachodnie najczęściej wskazują Łódź, a dodatkowo różnią się nawet w kwestii samej daty narodzin przedsiębiorcy. O sprawie szeroko napisał portal Zduńskiej Woli - eZdunska.pl

Oficjalne biografie też nie są zgodne

Już na poziomie podstawowych danych zaczynają się rozbieżności. Encyclopaedia Britannica podaje, że Max Factor urodził się w 1877 roku w Łodzi, znajdującej się wtedy w granicach Imperium Rosyjskiego. Z kolei oficjalna historia marki Max Factor wskazuje inną wersję: 5 sierpnia 1872 roku, również w Łodzi. To oznacza, że nawet najczęściej cytowane źródła nie mówią jednym głosem ani o roku urodzenia, ani o szczegółach jego wczesnej biografii.

Ta niejednoznaczność ma znaczenie, bo pokazuje, że biografia twórcy marki od dawna była rekonstruowana z niepełnych i momentami sprzecznych danych. Właśnie dlatego każdy lokalny trop, także ten prowadzący do Zduńskiej Woli, wymaga ostrożności.

Skąd więc pojawił się trop prowadzący do Zduńskiej Woli

Zduńskowolska wersja historii zaczęła szerzej funkcjonować po publikacjach opartych na materiałach z Archiwum Państwowego w Sieradzu. Wskazywano tam na wpisy w księdze ludności stałej miasta Zduńska Wola oraz na akt urodzenia osoby zapisanej jako Michaił Faktior. Według tych dokumentów miał on urodzić się 6/18 lutego 1872 roku, a jego dane rodzinne częściowo miały korespondować z późniejszą biografią Maxa Factora. To właśnie ten archiwalny ślad stał się podstawą tezy, że twórca globalnej marki mógł pochodzić nie z Łodzi, lecz właśnie ze Zduńskiej Woli.

Tyle że od znalezienia podobnego nazwiska w księgach do potwierdzenia tożsamości droga jest jeszcze daleka. Sam wpis nie rozstrzyga, że chodzi dokładnie o człowieka, który po emigracji do Stanów Zjednoczonych stworzył jedno z największych kosmetycznych imperiów XX wieku.

Największy problem to nie nazwisko, ale szczegóły

Wątpliwości nie kończą się na dacie urodzenia. W materiałach dotyczących zduńskowolskiego Michaiła Faktiora pojawiają się dane o żonie i dzieciach, które nie układają się bez zgrzytów z wersją znaną z zachodnich opracowań biograficznych. Różnice dotyczą imion, roczników i rodzinnych powiązań. To właśnie te szczegóły sprawiają, że historyczna układanka wciąż się nie domyka.

Nie można wykluczyć, że część rozbieżności wynika z transliteracji z cyrylicy, zmian imion po emigracji czy błędów urzędniczych, które w dokumentach z przełomu XIX i XX wieku nie należały do rzadkości. Ale równie uczciwie trzeba powiedzieć, że dziś nie ma materiału, który definitywnie potwierdzałby, że Michaił Faktior ze Zduńskiej Woli i Max Factor z amerykańskiej historii kosmetyki to na pewno ta sama osoba.

Co dziś można powiedzieć z największą pewnością

Najbezpieczniej jest więc oddzielić to, co pewne, od tego, co pozostaje hipotezą. Pewne jest, że Max Factor był żydowskim emigrantem z ziem znajdujących się wtedy pod zaborem rosyjskim, że trafił do Stanów Zjednoczonych na początku XX wieku i że tam zbudował legendę marki znanej do dziś na całym świecie. Pewne jest też, że w obiegu funkcjonują różne wersje jego daty i miejsca urodzenia. Natomiast twierdzenie, że bez żadnych wątpliwości był zduńskowolaninem, wciąż wykracza poza to, co da się jednoznacznie potwierdzić.

Dlatego bardziej rzetelne od efektownego hasła o „Maxie Factorze ze Zduńskiej Woli” wydaje się dziś sformułowanie ostrożniejsze: istnieje lokalny trop archiwalny, który może wskazywać na taki związek, ale sprawa nadal nie została ostatecznie rozstrzygnięta.

źródło: eZdunska.pl i Wikipedia.pl