Alkoholizm – jak rozwija się uzależnienie i jakie są możliwości skutecznego leczenia?

Alkoholizm – czym jest uzależnienie od alkoholu?

Uzależnienie od alkoholu to przewlekła choroba, która wpływa zarówno na funkcjonowanie organizmu, jak i psychikę człowieka. Osoba uzależniona stopniowo traci kontrolę nad ilością spożywanego alkoholu, odczuwa przymus picia i kontynuuje spożywanie mimo negatywnych konsekwencji zdrowotnych, rodzinnych, zawodowych czy finansowych. Wraz z rozwojem choroby pojawia się tolerancja na alkohol, czyli konieczność spożywania coraz większych ilości dla uzyskania tego samego efektu, a także objawy zespołu abstynencyjnego po odstawieniu alkoholu.

Alkoholizm cechuje kilka etapów. W fazie przedalkoholowej alkohol jest traktowany głównie jako sposób na poprawę samopoczucia, rozładowanie napięcia lub redukcję stresu. Picie wydaje się jeszcze kontrolowane, jednak zaczyna pełnić funkcję regulowania emocji. Faza ostrzegawcza zakłada pojawienie się pierwszych sygnałów utraty kontroli: częstsze sięganie po alkohol, picie w samotności, epizody upijania się, „urwane filmy” i luki pamięciowe, ukrywanie rzeczywistej ilości wypijanego alkoholu. Osoba pijąca zwykle nie dostrzega jeszcze problemu lub minimalizuje jego znaczenie. W fazie krytycznej rozwija się psychiczne uzależnienie od alkoholu. Pojawiają się: silny głód alkoholowy, utrata kontroli nad ilością spożywanego alkoholu, zaniedbywanie obowiązków rodzinnych i zawodowych, konflikty z bliskimi, nieudane próby ograniczenia lub zaprzestania picia. Faza przewlekła to zaawansowane stadium choroby alkoholowej. Występują w niej: ciągi alkoholowe, objawy zespołu abstynencyjnego po odstawieniu alkoholu, pogorszenie stanu zdrowia fizycznego i psychicznego, problemy społeczne, zawodowe i finansowe, wysokie ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych. Na tym etapie samodzielne przerwanie picia jest zazwyczaj bardzo trudne i wymaga specjalistycznej pomocy.

Dlaczego detoks poalkoholowy jest tak ważny?

W przypadku osób uzależnionych nagłe odstawienie alkoholu może być niebezpieczne. Mogą pojawić się takie objawy jak: drżenie rąk, nadmierna potliwość, bezsenność, lęk i niepokój, nudności i wymioty, wzrost ciśnienia tętniczego, napady drgawkowe, majaczenie alkoholowe (delirium tremens). Dlatego pierwszym etapem leczenia często jest profesjonalna detoksykacja alkoholowa prowadzona pod nadzorem medycznym. Celem detoksu jest bezpieczne przerwanie ciągu alkoholowego, złagodzenie objawów abstynencyjnych oraz przygotowanie pacjenta do dalszej terapii. W Klinice Wolmed detoks poalkoholowy trwa 5 dób i jest prowadzony przy całodobowej opiece lekarza i pielęgniarek. Pacjent otrzymuje niezbędne leczenie farmakologiczne, elektrolity i witaminy, które pomagają bezpiecznie przejść przez okres odstawienia alkoholu. Po zakończeniu detoksu pacjent może kontynuować leczenie w ramach czterotygodniowego programu terapeutycznego. Obejmuje on między innymi: psychoterapię indywidualną oraz grupową, warsztaty terapeutyczne, wykłady edukacyjne dotyczące mechanizmów uzależnienia, zajęcia relaksacyjne, terapię ruchem, pracę własną pacjenta oraz trening umiejętności radzenia sobie z głodem alkoholowym i nawrotami. Każdy dzień odbywa się według ustalonego harmonogramu terapeutycznego, który pomaga odbudować strukturę dnia i wspiera proces zdrowienia. Pacjenci pozostają pod całodobową opieką medyczną.

Leki zmniejszające głód alkoholowy

Współczesna psychiatria dysponuje lekami, które mogą wspierać proces leczenia uzależnienia od alkoholu. Do najczęściej stosowanych należą: naltrekson, akamprozat i disulfiram. Leki te mogą ograniczać głód alkoholowy, zmniejszać ryzyko nawrotu oraz wspierać utrzymanie abstynencji. Farmakoterapia nie zastępuje jednak psychoterapii – stanowi jej uzupełnienie i powinna być prowadzona pod kontrolą lekarza psychiatry.

Redukcja szkód – alternatywna ścieżka pomocy

W ostatnich latach coraz większą uwagę poświęca się tzw. redukcji szkód. Jej celem nie jest natychmiastowa i całkowita abstynencja, ale zmniejszenie ilości spożywanego alkoholu oraz ograniczenie szkód zdrowotnych, społecznych i psychicznych związanych z piciem. Przykładowe cele mogą obejmować:

• ograniczenie liczby dni picia

• zmniejszenie ilości wypijanego alkoholu

• rezygnację z epizodów upijania się

• poprawę funkcjonowania rodzinnego i zawodowego

• ograniczenie ryzyka zdrowotnego

Takie podejście może być pomocne dla osób, które nie są gotowe na pełną abstynencję, obawiają się rozpoczęcia leczenia, nie identyfikują się jeszcze jako osoby uzależnione, chcą stopniowo ograniczać picie pod kontrolą specjalisty. Badania pokazują, że nawet częściowe ograniczenie spożycia alkoholu może przynieść istotne korzyści zdrowotne i poprawić jakość życia pacjenta.

Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większa szansa na zdrowienie

Uzależnienie od alkoholu jest chorobą, którą można skutecznie leczyć. Kluczowe znaczenie ma jednak szybkie rozpoznanie problemu i podjęcie profesjonalnej pomocy. Niezależnie od tego, czy pacjent wymaga detoksu, terapii stacjonarnej, leczenia ambulatoryjnego czy farmakoterapii, odpowiednio dobrany program leczenia pozwala odzyskać kontrolę nad własnym życiem i rozpocząć proces trwałego zdrowienia.

więcej na www.wolmed.pl

dr nauk med. Sławomir Adam Wolniak