Powstanie warszawskie w sposób bezpośredni dotyczyło wielu rodzin, które po II wojnie światowej osiadły na ziemi piotrkowskiej. Przykładem może być rodzina Teofila Budzanowskiego. Podczas powstania warszawskiego walczył w Śródmieściu. Razem z nim w powstaniu brała udział trójka jego dzieci – synowie Andrzej i Tadeusz oraz córka Maria. Po zakończeniu wojny Budzanowski pracował w szkolnictwie. Najpierw w Tomaszowie Mazowieckim, a następnie przeniósł się do Piotrkowa, gdzie został mianowany na stanowisko dyrektora I Liceum Ogólnokształcącego.
Piotrkowian biorących udział w powstaniu warszawskim odnaleźć można też w Grupie Kampinos. Do Piotrkowa, po klęsce tych oddziałów w bitwie pod Jaktorowem, przybył ówczesny porucznik Adolf Pilch – cichociemny, który wraz ze swoimi 80 żołnierzami dołączył do 25. pułku piechoty Armii Krajowej Ziemi Piotrkowsko-Opoczyńskiej Podokręgu Piotrków. Wśród rdzennych warszawiaków, którzy osiedlili się w Piotrkowie nie brakowało nauczycieli, aktorów czy muzyków, którzy w pierwszych latach po wyzwoleniu współtworzyli życie kulturalne naszego miasta.
Liczba walczących: Około 200 osób związanych z Piotrkovem i regionem piotrkowskim wzięło bezpośredni udział w walkach powstańczych.
Szlaki bojowe: Piotrkowian można odnaleźć m.in. w szeregach Armii Krajowej oraz w oddziałach partyzanckich walczących na obrzeżach Warszawy (np. Grupa Kampinos).
Wsparcie i schronienie: Po upadku powstania Piotrków Trybunalski przyjął tysiące wypędzonych warszawiaków m.in. ojca prof. Władysława Bartoszewskiego.
Warszawscy Archiwiści w Piotrkowie: Po upadku powstania do Piotrkowa ewakuowano znanych warszawskich uczonych i urzędników, w tym dr. Józefa Stojanowskiego, dr Jadwigę Karwasińską oraz Adolfa Erazma Mysłowskiego. Ten ostatni, będący jednym z najstarszych czynnych polskich archiwistów, po wojnie kierował Archiwum Państwowym w Piotrkowie.
Ewakuacja zbiorów muzealnych (Tzw. Akcja Pruszkowska)
Piotrków Trybunalski odegrał kluczową rolę w ocaleniu polskiego dziedzictwa narodowego przed całkowitym zniszczeniem. Po kapitulacji powstania, w ramach tzw. akcji pruszkowskiej, polscy uczeni (m.in. prof. Stanisław Lorentz i prof. Jan Zachwatowicz) uzyskali od Niemców formalną zgodę na wywóz pozostałych w Warszawie dóbr kultury.
Warto przypomnieć również, że po upadku powstania warszawskiego siedziba piotrkowskiego Muzeum – Zamek Królewski, od października 1944 do stycznia 1945 roku był tymczasową siedzibą Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża. Na elewacji znajdującej się obok piotrkowskiego zamku kamienicy użytkowanej dziś przez Muzeum, znajduje się pamiątkowa tablica, która ufundowana została w 2004 roku.
Komentarze 4