Reklama

Odkrywamy znane i nieznane - Ogród Sentymentalno-Romantyczny w Arkadii

ePiotrkowŁódzkie Niedziela, 16 stycznia 202269050
Wspomniana kraina szczęścia to Arkadia, uważana przez poetów i malarzy za ziemski raj, symbol wyidealizowanej krainy spokoju, pełnej ładu i sielankowej. W województwie łódzkim też znajduje się miejsce o takiej nazwie, jednak łódzka Arkadia to miejscowość, którą starała się zmienić w beztroską krainę Helena Radziwiłłowa, tworząc tu w drugiej połowie XVIII wieku wyjątkowy park.

Ładuję galerię...

Po raz pierwszy o Arkadii, jako krainie szczęśliwości, pozbawionej trosk i chorób wspomniał rzymski poeta Wergiliusz w swoich Bukolikach, co miało miejsce jeszcze w czasach przed naszą erą. W polskiej literaturze motyw Arkadii przejawia się w obrazie Soplicowa przedstawianego w „Panu Tadeuszu” przez Adama Mickiewicza czy też w „Dolinie Issy” Czesława Miłosza, który ziemię utraconą przyrównał do Arkadii. Poza literaturą przedstawienia idyllicznej krainy możemy znaleźć także w malarstwie. Spod pędzla flamandzkiego malarza Jana Fransa van Blomena wyszedł obraz „Krajobraz Arkadii”, a włoski malarz Bartolomeo Schedoni na jednym ze swoich obrazów umieścił łacińską sentencję „et in Arcadia ego”, co można przetłumaczyć jako „i ja żyłem w Arkadii”, co później powieliło w swoich dziełach kilku innych malarzy i artystów.

 


Arkadia, którą proponujemy odwiedzić to miejscowość położona nad rzeką Skierniewką w gminie Nieborów w powiecie łowickim. To nieco ponad sto kilometrów od Piotrkowa, czyli średnio godzina jazdy samochodem. Można tu dojechać autostradą A1 odbijając przed węzłem Stryków trasą A2 na Warszawę i później kierując się na Łowicz lub wjeżdżając w Piotrkowie na drogę ekspresową S8, by za Rawą Mazowiecką zjechać węzłem Julianów w stronę Skierniewic i dalej również kierować się na Łowicz. Obie trasy są podobnej długości i dojazd nimi jest porównywalny czasowo. Na miejscu możemy zostawić auto na parkingu gminnym i skierować się do wejścia na teren parku.

 


Sam park został założony w drugiej połowie XVIII wieku przez Helenę z Przeździeckich Radziwiłłową, która była wojewodziną wileńską i damą dworu carycy Katarzyny II. Park tworzyła na terenie ówczesnej wsi Łupia (należącej do męża), a prace prowadziła i nadzorowała do końca swojego życia, czyli do roku 1821. Jej mąż, Marcin Hieronim Radziwiłł (wojewoda wileński i marszałek Sejmu Rozbiorowego w latach 1773-1775), zajął się pałacem w pobliskim Nieborowie, dlatego też oba obiekty połączono w jedną instytucję muzealną - utworzone w 1945 roku Muzeum w Nieborowie i Arkadii będące obecnie oddziałem Muzeum Narodowego w Warszawie.

 


Helenę zafascynował styl ogrodowy, jaki dotarł do Polski w latach 70. XVIII wieku, zwany stylem angielskim. Stanowił odmianę dla powszechnego w czasach renesansu stylu włoskiego, uporządkowanego i geometrycznego. Styl angielski preferował swobodne kompozycje roślinne, przypominające czasem zamorskie egzotyczne wzory. Taki ogród zamarzył się Helenie. O oprawę architektoniczną zadbał szanowany architekt krajobrazu Szymon Bogumił Zug, który przygotowania rozpoczął przy sporym udziale księżnej i realizował je do 1797 roku. W kolejnych latach prace te kontynuował włoski architekt Henryk Ittar. Pomysły księżnej szkicowali równie uznani artyści - francuski malarz i rysownik Jan Piotr Norblin oraz polski malarz, rysownik i grafik Aleksander Orłowski (wspomina o nim Adam Mickiewicz w III księdze „Pana Tadeusza” i Aleksander Puszkin w poemacie „Rusłan i Ludmiła”). Po fazie projektowej, w roku 1778, przystąpiono do zakładania ogrodu, a wieś Łupia przemianowano wówczas na Arkadię. Ogród i rozległy park były dziełem życia Heleny Radziwiłłowej. Przez ponad dwadzieścia lat ich tworzenia powstało mnóstwo budowli, uzupełniających tworzony z rozmachem romantyczny i idylliczny zakątek.

 


Jako pierwsze, na brzegu spiętrzonego stawu arkadyjskiego powstały Kaskada i Chata przy Wodospadzie, które pojawiły się w 1781 roku. Dwa lata później pojawił się kolejny obiekt - Przybytek Arcykapłana, budynek w formie sztucznej ruiny, czyli imitującej stary i podniszczony. Tuż po nim zaczęły się wyłaniać kształty Świątyni Diany, ostatecznie ukończonej w 1785 roku. W jej wnętrzach znajdują się Westybul, Gabinet Etruski, owalna Sypialnia i reprezentacyjna sala zwana Panteonem, a całość przykuwa uwagę spacerujących wokół stawu portykiem wspartym na czterech kolumnach. W roku 1784 powstał Akwedukt, zbudowany nad kaskadą wodną, przez co jest wdzięcznym obiektem dla fotografów. Istnieje do dziś tylko dzięki zachowanym szkicom i projektom Zuga, bowiem kolejni właściciele parku rozebrali budowlę po 1864 roku. Rekonstrukcji obiektu podjął się dopiero w 1951 roku Gerard Ciołek, wybitny polski architekt, historyk sztuki ogrodowej i planista ogrodów. Niestety Zbigniew Radziwiłł, będący właścicielem parku po 1864 roku rozebrał wiele obiektów, które powstały pod nadzorem wspomnianego już Henryka Ittara, czyli po roku 1797.

 


W latach 1785-1789 na Wyspie Topolowej został zbudowany grobowiec, wzorowany na grobowcu Jana Jakuba Rousseau w Ermenonville, mający stanowić symboliczny nagrobek księżnej fundatorki. Dodano wzniesioną z polnych głazów Grotę Sybilli, powstały rustykalne Chatki Filemona i Baucydy oraz Łuk Kamienny. Spoglądając przez niego od wschodniej strony zobaczymy Świątynię Diany, a Łuk tworzy z tej perspektywy wyjątkowe obramowanie.

 


Wśród budowli parkowych warto wspomnieć jeszcze o Zakątku Melancholii, Bramie Czasu i kręgu ołtarzowym na Wyspie Ofiar, które powstały w podobnym czasie. W latach dziewięćdziesiątych z kolei powstał przylegający do Łuku Kamiennego Dom Murgrabiego i Domek Gotycki nad Grotą Sybilli. W ostatnich latach tworzenia tego wyjątkowego miejsca zostało urządzone w Świątyni wnętrze Gabinetu Etruskiego z neoklasycystycznym wystrojem i malowidłami Michała Płońskiego i Aleksandra Orłowskiego. Po roku 1800 ogród w Arkadii zaczął się rozrastać poza założony początkowo teren, rozlewając się na okoliczne pola. Jednak wymienione już budowle o osobliwych nazwach to tylko część architektury parkowej, którą uzupełniają liczne rzeźby ogrodowe, w tym wiele kopii rzeźb antycznych. Warto też zwrócić uwagę na charakterystyczny Mur z Hermami. To elementy dekoracyjne w kształcie zwężającego się ku dołowi słupka zakończonego na szczycie popiersiem lub rzeźbą głowy. Hermy wzięły swą nazwę od tego, że w Grecji do V wieku p.n.e. przedstawiano na nich jedynie podobizny greckiego boga Hermesa, a dopiero w kolejnych wiekach zaczęły się pojawiać głowy innych bogów i herosów. Mur z Hermami powstał (podobnie jak Przybytek Arcykapłana) w formie sztucznej ruiny.

 


Od 23 listopada 2017 roku zabytkowy park w Arkadii wespół z zespołem pałacowo-ogrodowym w Nieborowie znajduje się na liście Pomników Historii jako jeden z czterech obiektów o takim statusie w województwie łódzkim (obok Bazyliki Katedralnej pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Łowiczu, Zespołu Opactwa Cystersów w Sulejowie i Wielokulturowego Krajobrazu Miasta Przemysłowego w Łodzi). Jest udostępniony do zwiedzania codziennie, ale należy pamiętać o zakupie biletu. Odwiedzających obowiązuje też regulamin zwiedzania wprowadzony ze względu na obostrzenia dotyczące pandemii.

 


Będąc w Arkadii można poświęcić nieco czasu, by zobaczyć pałac w pobliskim Nieborowie (z wyłączeniem wnętrz, bowiem ekspozycja pałacowa jest niedostępna do końca lutego 2022 roku) lub Skansen Ziemi Łowickiej w Łowiczu. To kolejne atrakcje turystyczne województwa łódzkiego, o których nie omieszkamy napisać w kolejnych artykułach z cyklu „Odkrywamy znane i nieznane”.


Zainteresował temat?

6

0


Reklama

r e k l a m a

Reklama

Komentarze (0)

Zaloguj się: FacebookGoogleKonto ePiotrkow.pl
loading
Portal epiotrkow.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść wypowiedzi zamieszczanych przez użytkowników. Osoby komentujące czynią to na swoją odpowiedzialność karną lub cywilną.

Na tym forum nie ma jeszcze wpisów
Reklama
Reklama Reklama

r e k l a m a

Reklama
reklama

Społeczność

Doceniamy za wyłączenie AdBlocka na naszym portalu. Postaramy się, aby reklamy nie zakłócały przeglądania strony. Jeśli jakaś reklama lub umiejscowienie jej spowoduje dyskomfort prosimy, poinformuj nas o tym!

Życzymy miłego przeglądania naszej strony!

zamknij komunikat